Wstęp
Bylica (Artemisia L.) to rodzaj roślin należący do rodziny astrowatych (Asteraceae), który obejmuje od około 300 do 500 gatunków. W zależności od ujęcia taksonomicznego, liczba ta może się różnić, a według bazy Plants of the World online do rodzaju tego należy 475 gatunków. Bylice są roślinami o charakterystycznych aromatycznych właściwościach i występują głównie na półkuli północnej, w Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. W Polsce można spotkać kilka gatunków rodzimych oraz introdukowanych. W artykule tym przyjrzymy się bliżej morfologii, rozmieszczeniu geograficznemu oraz znaczeniu bylic.
Rozmieszczenie geograficzne
Bylice są roślinami, które preferują obszary suche klimatu umiarkowanego na półkuli północnej. W Europie można znaleźć 55 gatunków bylic, w Azji ich liczba jest znacznie większa – w Chinach rośnie aż 170 gatunków. Ameryka Północna z kolei jest domem dla około 50 gatunków. Mniejsza liczba przedstawicieli tego rodzaju roślin występuje w strefie równikowej i na półkuli południowej. Można je spotkać w zachodniej części Ameryki Południowej, na wyspach Oceanii oraz w południowej Afryce.
W Polsce rodzimych jest pięć gatunków bylic, w tym:
- bylica miotłowa (Artemisia scoparia)
- bylica polna (Artemisia campestris)
- bylica pontyjska (Artemisia pontica)
- bylica pospolita (Artemisia vulgaris)
- bylica skalna (Artemisia eriantha)
Dodatkowo w Polsce występuje sześć gatunków jako antropofity zadomowione oraz cztery przejściowo dziczejące. Do grupy antropofitów zaliczają się takie gatunki jak bylica austriacka (Artemisia austriaca) czy bylica piołun (Artemisia absinthium).
Morfologia bylicy
Pokrój
Bylice to rośliny zielne, które mogą być roczne, dwuletnie lub bylinami. Wśród nich znajdują się również półkrzewy oraz krzewy osiągające wysokość od kilku centymetrów do 3,5 metra. Rośliny te mają pojedyncze lub liczne łodygi, które zazwyczaj są wzniesione i gałęziste. Cechą charakterystyczną bylic jest ich intensywna woń, co sprawia, że są łatwe do zidentyfikowania w terenie.
Liście
Liście bylic są różnorodne pod względem kształtu i wielkości. Mogą być odziomkowe lub łodygowe, skrętoległe, siedzące lub ogonkowe. Blaszki liściowe mają różne formy – od nitkowatych, przez równowąskie i lancetowate, aż po jajowate i eliptyczne. Są one często podzielone i wcinane pierzasto lub dłoniasto. Liście mogą być nagie lub owłosione, co także wpływa na ich identyfikację.
Kwiaty
Kwiaty bylic zbierane są w drobne koszyczki o kulistym lub jajowatym kształcie. Koszyczki te skupiają się w kwiatostany złożone, takie jak kłosy czy grona. Okrywy kwiatowe mają różnorodne kształty – dzwonkowate, kuliste, jajowate lub stożkowate – a ich średnica wynosi od 1,5 do 8 mm. Kwiaty wewnętrzne są zazwyczaj żółte lub rzadziej czerwone i składają się z rurkowatych kwiatów obupłciowych oraz żeńskich przy brzegach koszyczków.
Owoce
Owoce bylic to drobne struktury o kształcie jajowatym lub wrzecionowatym. Mogą być nagie lub owłosione i często posiadają gruczołkowate punkciki na powierzchni. Owoce te nie mają puchu kielichowego lub mogą mieć od dwóch do pięciu żeberek.
Znaczenie bylic
Bylice mają wiele zastosowań, zarówno w medycynie tradycyjnej, jak i kuchni. Liczne gatunki są wykorzystywane jako rośliny lecznicze ze względu na swoje właściwości zdrowotne. Na przykład piołun (Artemisia absinthium) znany jest ze swoich działanie przeciwpasożytniczego oraz wspomagającego trawienie. Inne gatunki bylic mogą być stosowane jako przyprawy w kuchni – estragon (Artemisia dracunculus) ma zastosowanie w przygotowywaniu potraw mięsnych oraz sosów.
Dodatkowo niektóre bylice mają wartość ozdobną i są uprawiane w ogrodach jako rośliny dekoracyjne. Ich wyjątkowy zapach oraz atrakcyjny wygląd sprawiają, że cieszą się dużym zainteresowaniem wśród ogrodników.
Pielęgnacja i uprawa bylic
Pielęgnacja bylic nie jest skomplikowana, co czyni je idealnymi roślinami dla mniej doświadczonych ogrodników. Preferują stanowiska słoneczne oraz dobrze przepuszczalne gleby. Ważne jest odpowiednie podlewanie, szczególnie w okresach suszy, jednak nadmiar wilgoci może prowadzić do gnicia korzeni.
W przypadku uprawy bylic z nasion warto pamiętać o ich wcześniejszym stratyfikowaniu – proces ten pozwala na lepsze kiełkowanie nasion. Rośliny można również rozmnażać poprzez sadzonki lub podział starszych egzemplarzy.
Zakończenie
Bylica to niezwykle różnorodny rodzaj roślin o szerokim zakresie zastosowań i interesującej morfologii. Ich obecność na różnych kontynentach oraz wiele gatunków sprawiają, że są one istotnym elementem fauny i flory na Ziemi. Dzięki swoim właściwościom leczniczym oraz walorom smakowym i ozdobnym bylice znalazły
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).